Türkiye, kritik haberleşme altyapılarının vazgeçilmezi olan hassas zaman senkronizasyonunu milli imkanlarla sağlama yolunda dev bir adım atıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı himayesinde, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) bünyesinde geliştirilen "Geo Uydu Tabanlı Bölgesel Konum ve Zaman Belirleme Sistemi Geliştirme (G-BKZS) Projesi", ülkenin stratejik bağımsızlığını güçlendirecek.
Proje hakkında bilgi veren Ahmet Hamdi Atalay, TÜRKSAT'ın bu alandaki öncü rolünü vurguladı. Atalay, "TÜRKSAT Atomik Zaman ve Frekans Merkezleri"nin, zaman ve uydu konum verilerini ilişkilendirerek navigasyon-konum bilgisini üretebildiğini belirtti. Mevcut haberleşme uyduları altyapısının yer düzeltmeleriyle desteklenen hibrit bir mimariyle güçlendirildiğine dikkat çekti.
Milli ve Bağımsız Zaman Bilgisi
Atalay, bu projenin sadece bir konum bulma ve navigasyon sistemi olmanın ötesinde, kritik haberleşme ağlarının ihtiyaç duyduğu hassas zaman ayarını güvence altına aldığını ifade etti. Türkiye genelinde birbirinin yedeği olarak çalışacak iki ayrı "TÜRKSAT Atomik Zaman ve Frekans Merkezi"nin yerli imkanlarla inşa edildiğini duyurdu. Yabancı kaynaklı uydu sistemlerinden tamamen bağımsız ancak onlarla uyumlu çalışacak bu yapı için gereken tüm yazılımlar ile sinyal alıcı ve verici donanımlarının özgün olarak geliştirildiğinin altını çizdi.
Üretilen bu çok hassas zaman bilgisinin önce TÜRKSAT uydularına, oradan da Türkiye'ye ve tüm kapsama alanına dağıtılacağını belirten Atalay, TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsü (UME) ile senkron çalışacak altyapıya sahip merkezlerin birinci fazının tamamlandığını, ikinci faza ise yakın zamanda başlanacağını kaydetti. İlk fazın çıktılarının halihazırda kullanılabilir durumda olduğunu, ancak hassasiyeti artırmak için ikinci fazın bir yıl içinde başlatılmasının planlandığını ekledi.
Stratejik Önemi ve Uygulama Alanları
Sistemde üretilen zaman bilgisinin yabancı uydu sistemlerinden (GNSS) bağımsız, ancak onlarla uyumlu çalıştığını dile getiren Atalay, projenin tamamlanmasıyla başta GSM altyapıları, kriptolu telsiz sistemleri ve diğer kritik haberleşme şebekeleri olmak üzere Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu hassas zaman bilgisinin, uçtan uca milli ve bağımsız altyapı üzerinden sağlanabilir hale geleceğini vurguladı. Bu yerli altyapının, uluslararası zaman ve navigasyon sistemlerinde yaşanabilecek olası bir kesinti, kayma veya gecikmenin ülkemizin kritik haberleşme şebekelerinde zafiyet yaratmasını engellemek amacıyla geliştirildiği belirtildi.
Atomik Zaman Nedir ve Neden Bu Kadar Önemli?
Atomik zaman, zamanı ölçmek için Dünya'nın dönüşü gibi astronomik olaylar yerine atomların titreşimlerini esas alan, son derece hassas bir zaman standardıdır. Temel referans olarak sezyum atomu titreşimi dikkate alınır. Bu titreşimler son derece sabit olduğu için atomik zaman, hata payı çok düşük bir ölçüm sağlar.
GPS sisteminde uyduların konum belirlemesinden telekomünikasyon altyapısı ve veri merkezlerine kadar stratejik alanlarda bu zaman bilgisi kritik öneme sahiptir. Ayrıca bankalar ve borsalar işlemleri milisaniye hassasiyetle yaptığından, bu veriler finansal istikrar için hayati rol oynar. Uzay ve savunma sanayisindeki çalışmalar, parçacık fiziği ve astronomi deneylerinde ölçümler atomik saatlerle yapılırken, elektrik şebekeleri ve senkron çalışan sistemlerde de atomik zaman bilgisi ön plana çıkmaktadır.
SAHA 2026'da Yeni Nesil Teknolojiler
TÜRKSAT, 5-9 Mayıs 2026 tarihleri arasında İstanbul'da gerçekleştirilecek SAHA 2026 Uluslararası Savunma, Havacılık ve Uzay Sanayi Fuarı'na yönelik hazırlıklarını tamamladı. Ahmet Hamdi Atalay, TÜRKSAT'ın yeni sistemlerini SAHA'da sergileyeceğini bildirdi. Bugüne kadar daha çok yayıncılık ve internet servisi sağlamaya odaklanan TÜRKSAT'ın, artık işin terminal tarafıyla da ilgilendiğini belirten Atalay, fuarda hem yerli hem de TÜRKSAT'laştırdıkları terminallerin yanı sıra bir robotlarını da ziyaretçilerle buluşturacaklarını ifade etti.
