Iğdır'ın doğal güzellikleriyle ünlü Aras Kuş Cenneti, tam 688 gün süren destansı bir yolculuğun ardından yuvasına dönen saz delicesiyle (Circus aeruginosus) yeniden hareketlendi. Kuzey Doğa Derneği'nin Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü iş birliğiyle yürüttüğü kuş araştırma çalışmaları kapsamında takip edilen bu özel birey, bilim dünyası için paha biçilmez veriler sunuyor.
30 Bin Kilometrelik İnanılmaz Göç Rotası
13 Haziran 2024 tarihinde Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi'nde ağlara takılan ve kanadına uydu vericisi yerleştirilerek doğaya salınan yetişkin erkek saz delicesi, o günden bu yana bilim insanları tarafından anlık olarak izleniyordu. Yaklaşık 430 gram ağırlığındaki bu kuş, 688 gün içinde tam 30 bin 584 kilometre yol katetti. Bu süre zarfında iki kez güneye, iki kez de kuzeye göç ederek inanılmaz bir dayanıklılık örneği sergiledi.
Yolculuğu boyunca Türkiye'nin yanı sıra İran, Irak, Suriye, Suudi Arabistan, Eritre, Etiyopya ve Kenya gibi geniş bir coğrafyayı dolaşan saz delicesi, en yüksek rakımlı uçuşunu ise 4 bin 8 metreyle Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa semalarında gerçekleştirdi. Bu uzun ve zorlu serüvenin ardından Aras Kuş Cenneti'ne geri dönmesi, bölgede çalışma yürüten gönüllüleri ve bilim insanlarını büyük bir heyecana boğdu. Tesadüfen çekilen bir fotoğrafta kanadındaki uydu vericisi sayesinde kimliği tespit edilen kuşun, üreme dönemi için yuvasına döndüğü düşünülüyor.
Bilim İçin Paha Biçilmez Veriler
Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi İstasyon Sorumlusu Gül Tutar, Anadolu Ajansı'na yaptığı açıklamada, "Daha önce üzerine yerleştirilen 10 gram ağırlığındaki bir verici sayesinde birey düzenli olarak takip ediliyordu. Uydu verileri sayesinde bireyin göç rotası detaylı bir şekilde izlenebildi." ifadelerini kullandı. Tutar, kuşun yaklaşık iki yıl içinde 30 bin kilometreyi aşkın mesafe katettiğini vurgulayarak, "Bu göç yolculuğunu dört kez tekrarladı. Türkiye'den başlayarak geniş bir coğrafyada hareket ettiği belirlendi. Üreme bölgesi olan Aras Nehri çevresine de yine üreme için geri döndüğünü düşünüyoruz. Tabii doğrudan gözlemlemek de çok heyecan verici bir an oldu." diye ekledi.
Bu tür çalışmalar, dünya kuş bilimi için kritik öneme sahip veriler sağlıyor. Kuzey ile güney arasındaki göç rotaları üzerinde bulunan Iğdır'daki merkez, birçok önemli kuş türünün uydu vericileriyle anlık olarak izlenmesine ve göç davranışlarının anlaşılmasına olanak tanıyor. Saz delicesinin bu geri dönüşü, ekosistemlerin sağlığı ve kuşların korunması adına yürütülen çalışmaların ne kadar değerli olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Kuşun yazı Iğdır'da geçirdikten sonra yeniden güneye doğru göçe başlaması bekleniyor.
