Türkiye'nin demografik yapısını güçlendirmeyi ve aile kurumunu korumayı hedefleyen önemli bir adım atıldı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla yayımlanan genelge, "Aile ve Nüfus On Yılı"nı resmen ilan ederek, 2026-2035 dönemini kapsayan stratejik bir yol haritasını ortaya koydu. Genelge, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Metinde, toplumların varlığını sürdürebilmesinde güçlü aile ve nüfus yapısının hayati rol oynadığı vurgulanırken, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 41. maddesiyle güvence altına alınan aile kurumunun, uluslararası sözleşmelerde de "toplumun doğal ve temel birimi" olarak tanımlandığına dikkat çekildi.
Küresel Tehditler ve Türkiye'nin Demografik Dönüşümü
Genelge, küresel ölçekte uzun yıllar nüfus artışının kalkınmanın önünde bir engel olarak görülmesiyle uygulanan doğurganlığı azaltıcı politikaları hatırlattı. Ancak günümüzde, "cinsiyetsizleştirme" başta olmak üzere zararlı akımların, insan hakları ve bireysel özgürlükler söylemini araçsallaştırarak aile kurumunu, nesilleri, milli ve manevi değerleri tehdit etmeye başladığının altı çizildi. Türkiye'nin demografik yapısında da medeni durum, hane büyüklüğü, yaş profili ve mekânsal dağılım boyutlarında belirgin bir dönüşüm yaşandığı belirtilerek, doğurganlık hızının Cumhuriyet tarihinin en düşük seviyesine gerilediği ve aile ile nüfus yapısındaki olumsuz değişimlerin varoluşsal bir boyuta ulaştığı ifade edildi.
Geçmişten Bugüne Atılan Adımlar ve Vizyon Belgesi
Bu kritik durum karşısında, aile ve nüfus politikalarının eş güdüm içinde etkin bir şekilde uygulanmasının büyük önem taşıdığı vurgulandı. Bu kapsamda, 15 Mayıs 2024 tarihli ve 32547 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi" konulu 2024/6 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi Koordinasyon Kurulu'nun, 172 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile de Nüfus Politikaları Kurulu'nun kurulduğu hatırlatıldı. 2025 yılının "Aile Yılı" ilan edilmesiyle ivme kazanan çalışmaların, uzun vadeli ve bütüncül bir politika çerçevesinde yürütülmesi amacıyla 2026-2035 döneminin "Aile ve Nüfus On Yılı" olarak belirlendiği açıklandı. Bu döneme ilişkin stratejik öncelikleri, uygulama modeli ve araçlarını içeren "Aile ve Nüfus On Yılı Vizyon Belgesi"nin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda hazırlandığı ve Bakanlığın resmi internet sitesi www.aile.gov.tr adresinde yayımlandığı bilgisi verildi.
Ortak Hareket Çağrısı ve Stratejik Öncelikler
Genelge, "Aile ve Nüfus On Yılı"nda, aile ve nüfusun güçlendirilmesine yönelik politikaların geliştirilmesi ve uygulamaya geçirilmesi için başta kamu kurum ve kuruluşları olmak üzere toplumun tüm kesimlerinin ortak ve kararlı biçimde hareket etmesini gerekli kıldığını belirtti. Bu çerçevede hayata geçirilecek başlıca stratejik öncelikler ise şöyle sıralandı:
- Ulusal Politika Entegrasyonu: Aile ve nüfus yapısının korunması ve güçlendirilmesi hususundaki ülke öncelikleri, ulusal politika belgeleri ile kurumların stratejik plan ve programlarına dahil edilecek; uluslararası müzakere süreçlerinde esas alınacak.
- Politika Etki Değerlendirmesi: Tüm kamusal politika, düzenleme, uygulama ve araştırmalar, aile kurumuna ve nüfus değişimine etkileri yönünden değerlendirilecek.
- Kurumsal Yaklaşım: Kamu kurum ve kuruluşları, faaliyetlerinde aileyi koruyucu ve nüfusu artırıcı yaklaşımla hareket edecek; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı rehberlik sağlayacak.
- Zararlı Akımlarla Mücadele: Aileyi ve nüfusu olumsuz etkileyen cinsiyetsizleştirme akımı, zararlı alışkanlık ve bağımlılıklar, bütüncül bir politika çerçevesinde ele alınacak.
- Evlilik Kurumunun Güçlendirilmesi: Evlilik müessesesinin toplumsal itibarı korunacak, evliliklerin sağlam temeller üzerine inşa edilmesi ve gençlerin evliliğe teşvik edilmesi için mekanizmalar güçlendirilecek.
- Annelik, Babalık ve Çok Çocukluluk: Annelik ve babalık toplumsal bir değer olarak tahkim edilecek, çok çocuklu aile yapısı desteklenecek, çocuk sahibi olmayı özendiren uygulamalar hayata geçirilecek.
- Kuşaklar Arası Dayanışma: Gençlerin donanımlı yetiştirilmesi, yaşlı refahına yönelik sürdürülebilir sosyal güvenlik ve sağlık sistemleri ile aile merkezli bakım modelleri geliştirilecek, kuşaklar arası dayanışma pekiştirilecek.
- Nüfusun Dengeli Dağılımı: Kırsal alandaki nüfus kaybının önlenmesi, kentlerden kırsala dönüşün özendirilmesi ve kentsel mekanların aile ve çocuk odaklı dönüştürülmesi için bütüncül tedbirler alınacak.
- Hukuki Düzenlemelerin Gözden Geçirilmesi: Mevcut hukuki düzenlemeler, aile ve nüfus yapısını koruma ve güçlendirme hedefleri doğrultusunda gözden geçirilecek ve güncellenecektir.
