SON DAKİKA: Küresel ticaretin bel kemiği olan deniz yolları, son dönemde eşi benzeri görülmemiş bir çalkantı ve tehlike dönemine girdi. Hürmüz Boğazı'ndan Panama Kanalı'na, Güney Çin Denizi'nden Karadeniz'e kadar geniş bir coğrafyada uluslararası deniz taşımacılığı kuralları yeniden yazılıyor. Uzmanlar, okyanusların on yıllardır bu denli istikrarsız ve riskli olmadığını belirtirken, bir zamanlar uluslararası anlaşmalarla güvence altına alınan serbest seyrüsefer düzeninin yerini acımasız bir güç mücadelesine bıraktığına dikkat çekiyor.
Dünya ticaretinin devasa bir kısmı, yani yüzde 80'inden fazlası deniz yoluyla gerçekleşiyor. Bu durum, stratejik deniz rotalarındaki en ufak bir aksamanın bile küresel ekonomiyi derinden sarsmasına, devasa maliyetlere ve öngörülemeyen belirsizliklere yol açmasına neden oluyor. Bu hassas denge, mevcut jeopolitik gerilimlerle birlikte giderek daha kırılgan hale geliyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim, bu yeni dönemin en çarpıcı örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail ile yaşanan çatışmaların ardından İran'ın boğazdaki geçişleri kısıtlama hamlesi, buna karşılık ABD'nin uyguladığı deniz ablukası ve karşılıklı gemi alıkoyma operasyonları, küresel bir enerji krizini tetikleyerek petrol fiyatlarını rekor seviyelere taşıdı. Bu durum, küresel piyasalarda ani dalgalanmalara ve özellikle emtia fiyatlarında yükselişlere neden oldu.
Benzer bir güç savaşı ve ekonomik baskı Panama Kanalı çevresinde de yaşanıyor. ABD ve bazı Güney Amerika ülkeleri, Çin'i Panama bayraklı gemilere ekonomik baskı uygulamakla suçlarken; Çin tarafı bu iddiaları reddederek ABD'yi bölgenin egemenlik haklarını ihlal etmekle itham ediyor. Bu tür bölgesel gerilimler, küresel tedarik zincirlerini olumsuz etkileyerek maliyetleri artırıyor ve uluslararası ticarette aksamalara yol açıyor.
Denizlerdeki bu istikrarsızlık sadece devletler arası kışkırtmalarla sınırlı kalmıyor. Korsanlık faaliyetlerinin son beş yılın en yüksek seviyesine ulaşmasıyla birlikte, deniz yolu operatörleri daha fazla yakıt tüketimi, yükselen sigorta primleri ve siyasi nedenlerle yaşanan gecikmelerle karşı karşıya kalıyor. Bu durum, hem navlun maliyetlerini artırıyor hem de ürünlerin zamanında teslimatını riske atıyor. Uzmanlara göre asıl büyük risk, devletlerin uluslararası boğazlarda kendi kurallarını dayatmaya başlamasıyla deniz trafiğinin evrensel normlardan kopup tamamen siyasi pazarlıkların insafına kalması olarak görülüyor. Bu karmaşık tablo, güvenli liman arayışını hızlandırarak ons altının 01 Mayıs 2026 Cuma güncel verilerine göre $4.644,15 seviyesine yükselmesine neden oldu.
